بعد از فتح بغداد قبل از آنكه پادشاه مزبور مستقرّ خود را بنحو قطعى بآذربايجان ( مراغه ، تبريز ، الاتاغ ) انتقال دهد غالبا در نواحى اطراف همدان و از جمله در همين سياه‌كوه ما نحن فيه بوده است ، و اينك بعضى شواهد اين مدّعى : « و [ هولاكو ] بمباركى در روز شانزدهم ذى الحجّه سنهء اربع و خمسين و ستّمائه [ از كوهستان الموت ] مراجعت فرمود كامياب و كامران و ركن الدّين در بندگى پادشاه بجانب اردو كه در حدود همدان بود ملازم » ( جهانگشا ج 3 ص 274 باختصار و جامع التّواريخ جلد اسمعيليّه نسخهء پاريس « 1 » ورق 125 ب ) ، - « هولاكو خان چون از فتح بلاد و قلاع ملاحده فارغ شد در ربيع الأوّل سنهء 655 از حوالى قزوين بجانب همدان توجّه فرمود » ( جامع التّواريخ جلد هولاكو طبع كاترمر ص 220 ) ، - « و هولاكو خان [ پس از مراجعت از قلاع الموت ] بصحراء همدان نزديك خانهاباد ( ؟ ) كه مرغزارى است كرستان [ ظ : از كردستان ] نزول فرمود و به ترتيب و تجهيز لشكر مشغول شد « ( ايضا ص 224 باختصار » ) ، - هولاكو خان از پنج انگشت حدود همدان كه اردوى او بود رسولان خليفه را اجازت انصراف فرمود » ( ايضا ص 236 باختصار ) ، - « و هولاكو خان در مرغزار زكى ( ؟ ) از حدود همدان اوغروقها را رها كرد و قياق نويان را بر سر [ آنها ] بگذاشت و در اوايل محرّم سنهء خمس [ صح : ستّ ] و خمسين و ستّمائة با لشكرها در قلب كه مغول قول گويند بر راه كرمانشاهان و حلوان [ بجانب بغداد ] روانه شد » ( ايضا ص 264 ) ، - « و هولاكو خان [ در مراجعت از فتح بغداد ] روز چهارشنبه يازدهم ماه ربيع الآخر باغروق رسيد بحدود همدان و سياه‌كوه » ( ايضا ص 312 ) « 2 » ،

--> ( 1 ) Suppl . persan 1364 ( 2 ) نام سياه‌كوه علاوه بر ذيل جهانگشا و جامع التّواريخ در مواضع ذيل نيز آمده : مختصر الدّول ص 475 ، و حوادث الجامعه ص 337 ، 432 ، 476 م ،